HOME

De illustratoren van Toon Tellegen


Toon Tellegen heeft negen illustratoren:

Peter Vos
Harrie Geelen
Mance Post
Geerten Ten Bosch
Rotraut Susanne Berner
Annemarie van Haeringen
Gerda Dendooven
Anne van Buul
Jan Jutte

Iedere illustrator heeft zijn of haar eigen stijl: de illustraties lijken totaal niet op elkaar. Toon Tellegen vindt het allemaal best: zolang alle dieren maar even groot worden getekend. (zie ook 'mooie citaten en aardige weetjes')

Peter Vos illustreerde Jannes.

Jannes is een vertelling in de mist, zegt Peter Vos. 'Je weet niet precies wat er gebeurt, je ziet alleen wat er vlak voor je gebeurt. We zijn een keer op Terschelling geweest, er hing een waanzinnige mist en het leek of je in een koepel liep die steds een klein stukje verschoof. Je hoorde vogels, grutto's, de zon scheen erdoorheen. Toen ik Jannes las, kreeg ik een koepelgevoel.'

De mooiste tekening vindt hij die van Jannes en zijn moeder op de bank, met een voorleesboek. En een olifantenkatje naast hen, op de grond.

naar boven


Harrie Geelen illustreerde Juffrouw Kachel, een boek over een jongetje dat wraak neemt op zijn verschrikkelijke schooljuffrouw.

Geelen hoorde Toon Tellegen tijdens een diner vertellen over zijn vroegere schooljuffrouw en hij vond dat zo geestig dat hij Tellegen voorstelde er een boek van te maken, dat hij dan zou illustreren.

Tekst en tekening hebben een onderlinge verhouding die te vergelijken is met twee melodieën in een fuga, in contrapunt, vindt Geelen. 'Ze volgen een eigen gang, ze vertellen samen een verhaal, ze zijn in dialoog met elkaar, het is continu een vorm van wisselend conflict. Het is het mooiste als prenten zich zo tot de tekst verhouden.'

De mooiste tekening vindt hij die waarop het hoofd van de juffrouw in vier afdrukken steeds dichter bij het kind komt. 'Zo'n hoofd dat zichzelf repeteert, dat maar "hu, hu, hu" zegt. Een bedreigend hoofd.'

naar boven


Mance Post heeft veel boeken van Tellegen van illustraties voorzien, waaronder Langzaam, zo snel als zij konden.

De meeste verhalen illustreerde Mance Post met linoleumsneden, andere met aquareltekeningen, ingekleurde lino's, Oost-Indische inkt. De dieren en de manier van denken van Tellegen zijn haar zeer vertrouwd geworden.

'De sfeer, de soort humor, de grappigheid spreekt me heel erg aan. Ik vind zijn manier van denken heel erg aangenaam en bijzonder. Zijn verhalen gaan over het leven -daar gaat alles natuurlijk over- en ze gaan heel vaak over vriendschap. Ik vind het knap dat Toons verhalen over die dierengemeenschap mild zijn zonder zoetelijk te worden. Het is geen knus, suikeren dierenwereldje, er wordt niet in geboren, niet in gestorven, er wordt in "geweesd". Liefde speelt een grote rol, ze houden van elkaar maar gaan niet trouwen, krijgen geen jonkies, van alle dieren is er maar één.

De gevoelens vind ik heel erg echt, die dieren moeten voor mij daarom ook echt zijn en dus zo natuurgetrouw mogelijk getekend.'

naar boven


Geerten Ten Bosch illustreerde De verjaardag van alle anderen en De verjaardag van de eekhoorn. Voor dit laatste boek ontving ze een Gouden Penseel.

De tekeningen van Ten Bosch zijn schilderijtjes vol details. Ze houdt ervan om details te tekenen die niet in het verhaal staan. Liever een winkel vol spulletjes dan een winkeltje dat vol staat met dieren. 'Dingetjes die niet beschreven zijn kan ik leuk tekenen, dat is heerlijk, daar ben ik vrij in. Het is nodig om zelf accenten te kunnen leggen als illustrator omdat je anders alleen maar met iemand anders bezig bent. Ik vond het al jammer dat hij (Tellegen) iets te veel beschreven had hoe de dieren aangekleed waren. Daar was ik toen minder vrij in. Je bent als tekenaar ondergeschikt, zo is het wel en daar kan ik soms een verschrikkelijke hekel aan krijgen.'

naar boven


De Duitse tekenares Rotraut Susanne Berner tekende Mijn vader. Ze maakte lange, heel erg lange vaders die de kleine Jozef beschermen.

Berner vindt Mijn vader ongelooflijk anders dan andere kinderboeken. 'Een universeel boek, voor jonge en oude mensen. Een boek met een geheim waar je pas achter komt als je het voor de tweede of derde keer leest. (...) Er wordt niet zoveel uitgelegd, de lezer houdt ruimte om zelf na te denken.'

In haar illustraties heeft ze Tellegens tekst proberen aan te scherpen, op de spits te drijven. 'Ik probeer bij het illustreren bescheiden te zijn, maar natuurlijk wil ik ook iets nieuws en eigens maken, anders heeft een tekening geen bestaansrecht. Daarom teken ik ook niet wat er in de tekst staat, dat zou ik saai vinden. Ik wil in beeld laten zien hoe de tekst bij mij is aangekomen, eigenlijk als een spiegel, maar dan wel mijn spiegel natuurlijk.'

naar boven


(Voor deze rubriek heb ik dankbaar gemaakt van het artikel van Aukje Holtrop, 'Voor Toon Tellegen zijn alle dieren écht gelijk', dat is gepubliceerd in Vrij Nederland van 17 mei 1997)